ایمان به قدر یا سرنوشت

در حدیث صحیح آمده که پیامبر(ص) ایمان به قدر را جزئی از عقیده ی مسلمان به شمار آورده است. به این معنی که خداوند قوانین، برنامه، نظام، شیوه وروشی را برای اداره ی جهان هستی خلق نمود و تمام اشیاء و موجودات هستی برابربا این قوانین و نظم حاکم بر جهان، به انجام وظیفه خود می پردازند.

{ وَآيَةٌ لَّهُمْ اللَّيْلُ نَسْلَخُ مِنْهُ النَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظْلِمُونَ* وَالشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَّهَا ذَلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ * وَالْقَمَرَ قَدَّرْنَاهُ مَنَازِلَ حَتَّى عَادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ * لَا الشَّمْسُ يَنبَغِي لَهَا أَن تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَلَا اللَّيْلُ سَابِقُ النَّهَارِ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ}

«و نشانه ای (دال برقدرت ما) شب است. ما روز را از آن برمی گردانیم ناگهان تاریکی آنان را فرامی گیرد و خورشید به سوی قرارگاه خود در حرکت است. این محاسبه و اندازه گیری و تعیین خدای بس چیره و توانا و آگاه و دانااست. برای ماه نیز منزلگاه هایی تعیین کرده ایم که به صورت ته مانده ی کهنه درمی آید نه خورشید را سزد به ماه رسد و نه شب را سزد که برروز پیشی گیرد و هریک در مداری شناورند»

ایمان به قدر یا سرنوشت جزء عقیده ی مسلمانان می باشد و جبر در آن دخالت ندارد. خطابی گوید: بسیاری از مردم گمان می کنند که قضا و قدر یا سرنوشت به این معنی است که خداوند پاک ومنزه، به آنچه که برای بنده اش تعیین و تقدیر نموده، او را ملزم و مجبورمی سازد در حالی که واقعیت برخلاف پندار آنهاست؛ بلکه قدر یا سرنوشت یعنی دانستن اینکه هرچه را که انسان در آینده کسب کند، خداوند از پیش برآن آگاه بوده و بر اساس برآورد او، از بنده اش صادر می وشود، وهرعمل نیک و بد یا خیر وشری را او برایش خلق می کند. قدر اسمی است برای آنچه  که به طور محاسبه ای از موجود توانا و قادری صادرشود. خداوند به آنچه که در آینده روی خواهد داد، آگاهی دارد و این آگاهی هیچ تأثیری در اراده و اختیار بنده ندارد. زیرا علم دراینجا به معنی دانستن و کشف کردن است نه تأثیر نهادن. مثلاً اگر، انسان صرفاً علم پیدا کند به اینکه پسرش دانش آموز زرنگ، چابک و فهیمی است درسهایش راخوب فرا گرفته و قبول می شود، هیچ تأثیری درسرنوشت ویا موفقیت اوندارد.

قضا و قدر...